جعفر شهرى باف
96
طهران قديم ( فارسى )
معمارى ايرانى و اسلوب فرنگى كه پس از بازگشت ناصر الدين شاه از سفر اول فرنگ بنا مىشود . اضافه بر دخالت فكر منجمان كه هر يك طبقه را بنا به حكم نجوم و ستارگان سبعه مشابه هفت پيكر داستانى نظامى با رنگى تزئين نموده اسباب چينى و مرتب مىكنند . عمارتى با زينت كاشىكارى از خارج و با گچبرىها و نقاشىها و آيينهكارىهايى خاص در داخل كه در نهايت استادى و چيرهدستى از نقش و نگارهاى گل و بلبل « 10 » و گچبرىهاى بوته در هم و آيينهچسبانىهاى ستاره گمراه ، حق هنر در آن ادا گشته عجايب بسيار در آن راه يافته بود . دربارهء دقت در استحكام آن افسانهها مىگفتند . از جمله آن كه چون پايههاى مرتبهء اول آن به زير نعل درگاه « 11 » ميرسد ميرزا مهدى خان معمار آن ، آنها را ذرع و پيمان كرده اندازههايشان را براى ناصر الدين شاه مىفرستد و خود گم شده شش ماه و به روايتى تا هفت سال ناپديد مىگردد تا دستگيرش ساخته به حضور مىآورند و چون مورد خطاب و عتاب معطل گذاردن كار واقع مىشود قبل از هر جواب از شاه درخواست اندازهها را مىكند كه آنها را آورده با پايهها به مقياس بياورند و چون چنين مىكنند معلوم مىشود هر يك از پايهها ، از چهار انگشت ، تا يك وجب و زيادتر افت كرده فرو نشسته است و با همين عمل دليل غيبت و تعطيل كار را توجيه نموده مىگويد بنايى كه مىبايست تا اين اندازه افت بكند اگر با شتاب و عجله كار آن بپايان ميرسيد معلوم بود چه بر سر آن مىآمد و وقفه در خدمت و غيبت و اختفا از آن جهت بوده كه شفتهها جوش خورده بنيانى كه تا انقراض عالم و ظهور حضرت حجت بايد پابرجا باشد دستخوش شكست و پستى نگشته پايدار بماند . اما آنچه اهل اطلاع اظهار مىداشتند تعطيل و فرار او از جهت توقع و تمناهاى بىحد و حصر اطرافيان بوده كه هر آينه مىخواسته رواى مطالب همگان كند مگر به جاى بنا بايد عكس آن را كشيده تحويل بدهد . پس با اين نظر كه شايد با غيبت خود بتواند شاه را متوجه بسازد فرار مىكند و با همين ملاقات هم بوده كه
--> ( 10 ) . نقشهائى خاص زمان ناصر الدين شاه كه از گل و برگهايى با پرندگان مغنى بر آنها تصوير مىشد . ( 11 ) . پايهء بنا كه نزديك پوشش درگاه رسيده باشد .